Dementie bij honden, ook wel cognitieve disfunctie genoemd, is een aandoening die langzaam ontstaat en erger wordt. De eerste veranderingen zijn vaak subtiel en wisselend van aard, zoals onrust in de avond, veranderd gedrag, verward rondlopen of het niet meer herkennen van vaste routines. Omdat het proces geleidelijk verloopt en goede en slechte momenten elkaar kunnen afwisselen, is het vaak moeilijk om te bepalen wanneer een grens wordt bereikt.
Voor veel eigenaren komt vroeg of laat de vraag naar voren wanneer een hond met dementie laten inslapen een liefdevolle en humane keuze is. In tegenstelling tot veel lichamelijke aandoeningen draait dementie niet alleen om pijn of mobiliteit, maar vooral om mentaal welzijn. Een hond met dementie kan lichamelijk nog redelijk functioneren, terwijl zijn beleving van de wereld steeds onrustiger en angstiger wordt. Dat maakt de afweging om je hond te laten inslapen, ook wel euthanasie genoemd, extra ingewikkeld en emotioneel belastend.
Het nemen van een besluit bij een hond met dementie is vaak zwaarder dan bij veel andere aandoeningen. Dementie kent geen duidelijke eindfase en verloopt grillig. Goede en slechte momenten wisselen elkaar af, waardoor het gevoel ontstaat dat je steeds opnieuw moet beoordelen of het “nog gaat” of niet. Dat maakt het moeilijk om vertrouwen te hebben in je eigen waarneming.
Daarnaast is dementie vooral een mentale aandoening. Je hond kan lichamelijk nog eten, lopen en soms zelfs spelen, terwijl hij zich mentaal steeds minder veilig voelt. Onrust, angst, nachtelijk wakker zijn of doelloos rondlopen kunnen een groot deel van de dag gaan bepalen. Omdat deze signalen minder tastbaar zijn dan pijn of verlamming, twijfelen veel eigenaren of ze deze wel zwaar genoeg mogen laten meewegen.
Veel mensen passen zich gaandeweg steeds verder aan hun hond aan. Nachten worden onderbroken om te geruststellen, routines worden aangepast en het dagelijks leven draait steeds meer om het voorkomen van onrust. Dat is liefdevol en begrijpelijk, maar het kan er ook voor zorgen dat je langzaam gewend raakt aan een situatie die voor je hond steeds belastender wordt.
Daar komt bij dat dementie vaak gepaard gaat met gevoelens van schuld. Gedachten als “doe ik dit voor mijn hond of voor mezelf?” of “neem ik hem niet iets af?” komen veel voor. Toch draait de kern van deze beslissing niet om opgeven, maar om zorg. De vraag is niet hoe lang een hond nog leeft, maar hoe hij leeft. Wanneer rust, veiligheid en mentale ontspanning structureel ontbreken, kan inslapen uiteindelijk een liefdevolle en humane keuze zijn, hoe pijnlijk dat besluit ook is.
In deze blog lees je hoe dementie bij honden zich uit, waar je op kunt letten bij het beoordelen van de kwaliteit van leven, hoe het besluitvormingsproces eruit kan zien en hoe een waardig afscheid, bij voorkeur in de vertrouwde thuissituatie, kan verlopen. Zo krijg je houvast in een periode waarin twijfel en zorg vaak hand in hand gaan
Dementie bij honden, ook wel het cognitieve disfunctie syndroom (CDS) genoemd, wordt vaak vergeleken met de ziekte van Alzheimer bij mensen. Het gaat om een progressieve en degeneratieve aandoening van de hersenen, waarbij het geheugen, het leervermogen en het gedrag van de hond geleidelijk veranderen.
De aandoening komt vooral voor bij oudere honden. Naarmate honden ouder worden, neemt de kans op cognitieve achteruitgang toe. Een aanzienlijk deel van de seniorhonden ontwikkelt één of meerdere kenmerken die passen bij dementie, variërend van milde veranderingen tot klachten die het dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden.
Doordat dementie zich langzaam ontwikkelt, worden de eerste signalen vaak gezien als normale ouderdom. Pas wanneer het gedrag en het mentale welzijn merkbaar veranderen, wordt duidelijk dat er sprake kan zijn van een aandoening die invloed heeft op de kwaliteit van leven.
Bij het cognitieve disfunctie syndroom raken hersencellen geleidelijk beschadigd, waardoor de communicatie tussen verschillende delen van de hersenen steeds minder goed verloopt. Dit heeft invloed op geheugen, leervermogen en gedrag. CDS ontwikkelt zich langzaam en is op dit moment niet te genezen.
De aandoening komt vooral voor bij oudere honden. Leeftijd is de belangrijkste risicofactor, maar ook lichaamsgrootte lijkt mogelijk een rol te spelen. Omdat het ziekteproces zich stap voor stap ontwikkelt, zijn de eerste veranderingen vaak subtiel en wisselend.
Er bestaat geen specifieke test om CDS definitief vast te stellen. Dierenartsen stellen de diagnose daarom op basis van het klachtenpatroon en door andere aandoeningen uit te sluiten die vergelijkbare symptomen kunnen geven, zoals hormonale problemen, nierziekten of neurologische aandoeningen. Pas wanneer deze oorzaken zijn uitgesloten en het beeld past bij cognitieve achteruitgang, wordt de diagnose CDS overwogen.
Cognitieve disfunctie bij honden kent een breed scala aan symptomen. Deze worden vaak samengevat met behulp van het ezelsbruggetje DISHAAL, een internationaal gebruikte indeling om gedragsveranderingen bij dementie te herkennen. Elke letter staat voor een specifiek domein waarin veranderingen kunnen optreden:
Niet elke hond vertoont alle symptomen en de ernst kan per dag verschillen. Toch helpt deze indeling om veranderingen gestructureerd te herkennen en beter te begrijpen. Veelvoorkomende signalen van dementie bij honden zijn onder andere:
Deze gedragsveranderingen zijn vaak emotioneel belastend om te zien. Juist omdat ze geleidelijk ontstaan en in ernst kunnen wisselen, is het soms lastig om te bepalen wanneer dementie de kwaliteit van leven van een hond daadwerkelijk aantast.
Het cognitieve disfunctie syndroom verloopt meestal geleidelijk en wordt vaak onderverdeeld in drie fases. Niet elke hond doorloopt deze fases in hetzelfde tempo, en de overgang is zelden scherp afgebakend. Toch kan deze indeling helpen om veranderingen beter te herkennen en te begrijpen.
In de vroege fase zijn de veranderingen vaak subtiel. Een hond kan wat vaker desoriëntatie tonen, meer slapen dan voorheen of minder interesse hebben in spel en sociaal contact. Deze signalen worden regelmatig gezien als normale ouderdom, juist omdat de hond nog goed functioneert in het dagelijks leven.
In de middenfase worden de symptomen duidelijker en ingrijpender. Onzindelijkheid kan optreden, het slaap-waakritme raakt verstoord en nachtelijke onrust komt vaker voor. Veel honden worden angstiger of raken sneller verward, vooral in de avonduren. In deze fase begint dementie steeds meer invloed te krijgen op het welzijn van zowel de hond als de eigenaar.
In de late fase is de cognitieve achteruitgang ernstig. Honden kunnen hun omgeving nauwelijks nog herkennen, reageren niet meer op hun naam en raken volledig gedesoriënteerd. Nachtelijk huilen of wanhopig blaffen komt regelmatig voor, net als een sterke afhankelijkheid van de eigenaar. In deze fase is de kwaliteit van leven vaak aanzienlijk verminderd en ervaren veel honden weinig rust of mentale veiligheid.
Het herkennen van deze fases kan helpen om het verloop van de ziekte beter te begrijpen en tijdig stil te staan bij wat een hond nodig heeft om zich zo comfortabel mogelijk te voelen.
Het vaststellen van dementie bij honden is vaak geen eenvoudig of snel proces. Dat kan voor eigenaren onzeker en frustrerend voelen, zeker wanneer het gedrag van je hond verandert en je merkt dat er “iets niet klopt”, maar er geen duidelijke oorzaak lijkt te zijn.
Omdat er geen specifieke test bestaat waarmee cognitieve disfunctie direct kan worden aangetoond, stellen dierenartsen de diagnose stap voor stap. In eerste instantie wordt zorgvuldig gekeken of er lichamelijke aandoeningen zijn die vergelijkbare klachten kunnen veroorzaken. Denk aan pijn, hormonale afwijkingen, nierproblemen, neurologische aandoeningen of zintuiglijke achteruitgang. Hiervoor wordt meestal een combinatie van lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en soms aanvullende diagnostiek ingezet.
Daarnaast spelen observaties van het gedrag een belangrijke rol. Dierenartsen maken hierbij vaak gebruik van vragenlijsten die helpen om veranderingen in gedrag, slaap, interactie en oriëntatie in kaart te brengen. Deze lijsten geven geen harde diagnose, maar helpen wel om patronen te herkennen en de ernst van de cognitieve achteruitgang beter te beoordelen.
Omdat dementie bij honden veel overlap heeft met andere aandoeningen, is een professionele beoordeling essentieel. Niet alleen om andere oorzaken uit te sluiten, maar ook om samen met jou als eigenaar te kijken wat jouw hond nodig heeft in deze fase. Het doel van dit proces is niet alleen het stellen van een naam op de klachten, maar vooral het begrijpen van hoe je hond zich voelt en wat zijn kwaliteit van leven op dat moment is.
Als dierenarts gespecialiseerd in palliatieve zorg zie ik vaak hoe verwarrend deze fase kan zijn. Je merkt dat je hond verandert, maar het is niet altijd meteen duidelijk of het echt om cognitieve disfunctie gaat of dat er iets anders speelt dat vergelijkbare klachten kan geven, zoals pijn, problemen met het zicht of gehoor, hormonale veranderingen of een andere lichamelijke aandoening.
Een belangrijk punt om te weten is dat een definitieve diagnose dementie meestal niet met één enkele test wordt gesteld. Vaak is het een optelsom van signalen, observaties en het uitsluiten van andere oorzaken. Omdat ik aan huis niet alle onderzoeken kan uitvoeren (zoals uitgebreid bloedonderzoek, beeldvorming of neurologische diagnostiek), zie ik mijn rol vooral in het zorgvuldig beoordelen van het totaalplaatje: het gedrag in de thuissituatie, de dagelijkse patronen, het mentale welzijn en de kwaliteit van leven.
Soms is dat al voldoende om richting te geven en praktische ondersteuning te starten. En soms is het juist verstandig om aanvullend onderzoek via de dierenartspraktijk te overwegen, zodat je met meer zekerheid weet wat er speelt en welke aanpak het best past.
Twijfel je of de veranderingen bij jouw hond passen bij dementie, of vraag je je af welke stappen nu het meest helpend zijn? Neem gerust contact op. In een consult aan huis kijk ik met je mee naar het gedrag en de kwaliteit van leven in de vertrouwde omgeving, en bespreken we of ondersteuning aan huis passend is of dat aanvullend onderzoek via de praktijk verstandig kan zijn.
Hoewel cognitieve disfunctie niet te genezen is, betekent dit niet dat je niets meer kunt doen voor je hond. Juist in deze fase kunnen gerichte aanpassingen een groot verschil maken. Door te kijken naar de leefomgeving, dagelijkse structuur, voeding en eventueel medicatie, is het vaak mogelijk om onrust te verminderen en meer comfort en voorspelbaarheid te bieden.
Deze maatregelen zijn niet bedoeld om de ziekte te stoppen, maar om het leven van je hond zo prettig en veilig mogelijk te maken. Hieronder vind je praktische adviezen die kunnen helpen om de kwaliteit van leven van een demente hond te ondersteunen.
Een voorspelbare en veilige leefomgeving is voor een hond met dementie van groot belang. Kleine veranderingen in huis kunnen helpen om desoriëntatie en angst te verminderen en geven je hond meer rust en houvast in het dagelijks leven.
Deze praktische aanpassingen zijn geen oplossing voor de ziekte zelf, maar kunnen wel bijdragen aan meer rust, veiligheid en comfort, zowel voor je hond als voor jou als eigenaar.
Voor een hond met dementie is voorspelbaarheid een belangrijke bron van rust. Een vaste dagelijkse structuur helpt je hond om grip te houden op zijn omgeving en vermindert gevoelens van verwarring en onveiligheid. Door voer-, wandel- en rustmomenten zoveel mogelijk op vaste tijden aan te bieden, weet je hond beter wat hij kan verwachten.
Probeer grote veranderingen en nieuwe prikkels te beperken. Drukke visite, logeerpartijen of een sterk wisselend dagritme kunnen extra onrust veroorzaken. Een rustige, herkenbare omgeving geeft je hond de ruimte om te ontspannen.
Tegelijkertijd kan lichte, passende stimulatie juist helpend zijn. Dagelijkse snuffelwandelingen, waarbij je hond in zijn eigen tempo mag ontdekken, spreken de hersenen aan zonder te overprikkelen. Ook eenvoudig interactief speelgoed kan bijdragen aan mentale activiteit, zolang het aansluit bij wat je hond nog aankan.
Voeding kan een ondersteunende rol spelen bij de hersengezondheid van honden met dementie. Hoewel voeding en supplementen het ziekteproces niet stoppen, kunnen ze bij sommige honden bijdragen aan meer stabiliteit en een betere belastbaarheid van de hersenen.
Er bestaan diëten die zijn afgestemd op cognitieve ondersteuning en onder andere antioxidanten, omega-3 vetzuren en middellange keten triglyceriden (MCT’s) bevatten. Deze voedingsstoffen kunnen helpen om de hersenen efficiënter van energie te voorzien en oxidatieve schade te beperken. Of een dergelijk dieet geschikt is, hangt af van de individuele hond en eventuele andere gezondheidsproblemen.
Naast aangepaste voeding kunnen supplementen worden ingezet ter ondersteuning. Denk aan producten met antioxidanten, B-vitaminen of specifieke vetzuren. In sommige gevallen worden ook middelen gebruikt die de darm-hersenas ondersteunen, bijvoorbeeld via melkzuurbacteriën. Het is belangrijk om dit altijd in overleg met een dierenarts te doen, zodat keuzes aansluiten bij de totale gezondheid van je hond.
Daarnaast kan medicatie een rol spelen. Bij sommige honden met cognitieve disfunctie wordt medicatie ingezet die invloed heeft op de neurotransmitters in de hersenen, met als doel onrust en gedragsveranderingen te verminderen. Deze behandeling is gericht op symptoomverlichting en comfort, en niet op genezing. De afweging om hiermee te starten is altijd individueel en onderdeel van een bredere beoordeling van de kwaliteit van leven.
Korte, positieve trainingsmomenten kunnen eveneens waardevol zijn. Het hoeft niet te gaan om het aanleren van nieuwe oefeningen; het herhalen van bekende handelingen of simpele spelletjes helpt om de geest actief te houden. Daarnaast versterken deze momenten de band tussen jou en je hond en bieden ze samen aandacht en nabijheid, iets wat voor veel demente honden minstens zo belangrijk is als de training zelf.
Samen vormen voeding, supplementen, medicatie en passende mentale stimulatie geen oplossing voor dementie, maar wel een manier om je hond zo lang mogelijk rust, veiligheid en waardigheid te bieden binnen zijn mogelijkheden.
Angst en onrust komen vaak voor bij honden met cognitieve disfunctie. Doordat je hond zijn omgeving steeds minder goed kan plaatsen, kan zelfs een vertrouwde situatie spanning oproepen. Dit uit zich bijvoorbeeld in rusteloos gedrag, hijgen, janken, schrikreacties of moeite om tot ontspanning te komen.
Een kalme en voorspelbare benadering is daarbij essentieel. Rustige interacties, een vaste dagstructuur en het vermijden van onverwachte prikkels kunnen helpen om gevoelens van onveiligheid te verminderen. Ook een prikkelarme omgeving, met vaste rustplekken en beperkte veranderingen, draagt bij aan meer ontspanning.
Sommige eigenaren maken gebruik van ondersteunende middelen, zoals feromoonverstuivers of natuurlijke rustgevende supplementen. Deze kunnen bij bepaalde honden een mild kalmerend effect hebben. Het is belangrijk om dergelijke middelen altijd te bespreken met je dierenarts, zodat ze veilig zijn en passen bij de gezondheidssituatie van je hond.
Bij ernstige of aanhoudende onrust kan medicatie worden overwogen die gericht is op het verminderen van angst. Deze middelen zijn bedoeld om comfort te vergroten en de hond meer rust te bieden, niet om het ziekteproces te stoppen. Het blijft daarom belangrijk om regelmatig stil te staan bij het effect van de behandeling en bij hoe je hond zich daadwerkelijk voelt.
Hoewel ondersteuning vaak verlichting kan geven, moet ook worden erkend dat dementie een progressieve aandoening is. Behandelingen kunnen symptomen verzachten, maar de achteruitgang niet keren. Juist daarom is het zo belangrijk om steeds opnieuw te blijven kijken naar de balans tussen behandelen en kwaliteit van leven.
Als dierenarts gespecialiseerd in palliatieve zorg zie ik vaak hoe verwarrend deze fase kan zijn. Je merkt dat je hond verandert, maar het is niet altijd meteen duidelijk of het echt om cognitieve disfunctie gaat of dat er iets anders speelt dat vergelijkbare klachten kan geven, zoals pijn, problemen met het zicht of gehoor, hormonale veranderingen of een andere lichamelijke aandoening.
Een belangrijk punt om te weten is dat een definitieve diagnose dementie meestal niet met één enkele test wordt gesteld. Vaak is het een optelsom van signalen, observaties en het uitsluiten van andere oorzaken. Omdat ik aan huis niet alle onderzoeken kan uitvoeren (zoals uitgebreid bloedonderzoek, beeldvorming of neurologische diagnostiek), zie ik mijn rol vooral in het zorgvuldig beoordelen van het totaalplaatje: het gedrag in de thuissituatie, de dagelijkse patronen, het mentale welzijn en de kwaliteit van leven.
Soms is dat al voldoende om richting te geven en praktische ondersteuning te starten. En soms is het juist verstandig om aanvullend onderzoek via de dierenartspraktijk te overwegen, zodat je met meer zekerheid weet wat er speelt en welke aanpak het best past.
Twijfel je of de veranderingen bij jouw hond passen bij dementie, of vraag je je af welke stappen nu het meest helpend zijn? Neem gerust contact op. In een consult aan huis kijk ik met je mee naar het gedrag en de kwaliteit van leven in de vertrouwde omgeving, en bespreken we of ondersteuning aan huis passend is of dat aanvullend onderzoek via de praktijk verstandig kan zijn.
De beslissing om een hond met dementie te laten inslapen is een van de moeilijkste keuzes die je als eigenaar kunt maken. Er bestaat geen vast moment, geen score of checklist die automatisch het antwoord geeft. Wat voor de ene hond nog draaglijk is, kan voor een andere hond al te belastend zijn.
Het uitgangspunt is altijd hetzelfde: onnodig lijden voorkomen en het welzijn van je hond vooropstellen. Bij dementie gaat het daarbij niet alleen om lichamelijke klachten, maar vooral om mentale rust, veiligheid en de beleving van het dagelijks leven. Een hond kan lichamelijk nog functioneren, terwijl hij zich mentaal steeds onveiliger en angstiger voelt.
Juist omdat dementie grillig verloopt, met betere en slechtere dagen, kan twijfel blijven bestaan. Veel eigenaren vragen zich af of ze niet te vroeg beslissen, of juist te lang wachten. Door samen met je dierenarts stil te staan bij concrete signalen en de kwaliteit van leven regelmatig te evalueren, ontstaat er meer houvast in deze moeilijke afweging.
Hieronder vind je belangrijke overwegingen die kunnen helpen om samen tot een besluit te komen dat liefdevol, zorgvuldig en in het belang van je hond is.
Bij het bepalen of het tijd is om afscheid te nemen van een demente hond, spelen meerdere factoren een rol. Het gaat niet om één enkel symptoom, maar om het totaalbeeld van hoe je hond zich voelt en functioneert in het dagelijks leven.
Deze factoren samen helpen om niet alleen te kijken naar hoe lang je hond nog leeft, maar vooral naar hoe hij leeft. Dat maakt de beslissing zwaar, maar ook liefdevol en zorgvuldig.
Naarmate dementie verder vordert, kunnen de momenten van rust en herkenning steeds schaarser worden. Veel eigenaren merken dat het gedrag van hun hond verandert op een manier die niet meer tijdelijk lijkt, maar structureel aanwezig blijft.
Signalen dat het lijden toeneemt kunnen onder andere zijn: voortdurend doelloos rondlopen of in paniek raken, vooral in de avond of nacht. Sommige honden herstellen nauwelijks nog van onrustige nachten en lijken overdag uitgeput en afwezig. Ook het weigeren van eten of drinken, zonder duidelijke lichamelijke oorzaak, kan een teken zijn dat de draagkracht van de hond is overschreden.
In een vergevorderd stadium kan er sprake zijn van bijna volledige desoriëntatie. De hond herkent zijn omgeving, vaste personen of dagelijkse routines niet meer en lijkt voortdurend zoekend of angstig. Wat voorheen veiligheid bood, lijkt zijn betekenis te verliezen.
Voor veel eigenaren is een pijnlijk kantelpunt bereikt wanneer de band met hun hond verandert. Niet omdat de liefde minder wordt, maar omdat angst, verwarring en onrust de momenten van verbinding overschaduwen. Wanneer een hond nauwelijks nog ontspanning of mentale veiligheid ervaart, zien veel dierenartsen euthanasie niet als opgeven, maar als een liefdevolle keuze om verder lijden te voorkomen.
Het herkennen van deze signalen kan helpen om stil te staan bij wat je hond nodig heeft in deze fase. Niet om een besluit te forceren, maar om eerlijk te blijven kijken naar zijn welzijn en kwaliteit van leven.
Als dierenarts gespecialiseerd in palliatieve zorg raad ik aan om de kwaliteit van leven van een hond met dementie regelmatig te bespreken. Niet alleen op basis van losse momenten, maar door patronen en veranderingen over tijd te bekijken. Juist bij dementie kan het helpen om samen te benoemen wat beter gaat, wat moeilijker wordt en waar de grenzen beginnen te schuiven.
Een dierenarts kan helpen om signalen te duiden en onderscheid te maken tussen behandelbare klachten en tekenen van toenemend lijden. Door dit gesprek tijdig en herhaaldelijk te voeren, ontstaat er ruimte om samen een plan te maken dat past bij jouw hond en bij jou als eigenaar — met aandacht voor comfort, rust en waardigheid.
Twijfel je over hoe het écht gaat met jouw hond?
Je kunt altijd contact opnemen voor een persoonlijk consult. Samen kijken we in alle rust naar de kwaliteit van leven van jouw hond en bespreken we welke stappen op dit moment passend zijn, zonder haast, zonder oordeel.
Wanneer dementie steeds meer grip krijgt op het dagelijks leven van je hond, kan er een moment komen waarop de goede dagen zeldzaam worden en de slechte dagen overheersen. Onrust, angst en verwarring nemen toe, terwijl momenten van ontspanning en herkenning steeds minder voorkomen. Dat besef kan pijnlijk en confronterend zijn, maar vormt vaak het begin van een nieuw soort zorg: zorgen voor een waardig en liefdevol afscheid.
Het besluit om een hond te laten inslapen wordt nooit licht genomen. Het is geen keuze uit gemak, maar een afweging die voortkomt uit liefde en de wens om verder lijden te voorkomen. Juist bij dementie, waarbij mentale rust en veiligheid zo’n grote rol spelen, kan inslapen uiteindelijk de meest humane optie zijn.
In dit hoofdstuk lees je hoe het inslapen van een hond verloopt, wat je kunt verwachten en hoe je dit moment zo rustig en zorgvuldig mogelijk kunt vormgeven, met aandacht voor je hond én voor jezelf.
Wanneer het moment van afscheid nadert, sta je voor de keuze waar dit afscheid plaatsvindt: thuis, of in de dierenartspraktijk. Beide opties hebben hun eigen overwegingen, en er is geen juiste of verkeerde keuze, het gaat om wat het beste past bij jouw hond en jullie situatie.
Voor veel honden met dementie biedt inslapen in de thuissituatie extra rust. Thuis is alles vertrouwd: de geuren, de geluiden en de mensen om hen heen. Dit kan helpen om stress en verwarring te verminderen, zeker bij honden die angstig reageren op veranderingen of prikkels. De dierenarts komt aan huis en neemt de tijd, zodat het afscheid in een rustige en intieme sfeer kan verlopen. Het proces duurt vaak wat langer en is doorgaans kostbaarder, maar veel eigenaren ervaren dit als een waardevolle investering in rust en waardigheid.
In sommige situaties kan inslapen in de praktijk echter passender zijn. Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een acute verslechtering, ernstige lichamelijke klachten of wanneer medische ondersteuning direct nodig is. In de praktijk is alle apparatuur beschikbaar en kan snel worden gehandeld. Voor sommige honden en eigenaren geeft dit juist duidelijkheid en houvast.
Welke keuze je ook maakt, het belangrijkste is dat deze aansluit bij het welzijn van je hond en bij wat voor jou haalbaar voelt.
Wil je meer lezen over de overwegingen rondom een afscheid in de vertrouwde thuissituatie, en wat daarbij komt kijken? In mijn blog een hond thuis laten inslapen ga ik uitgebreider in op het proces, de voordelen en de praktische invulling van een afscheid thuis.
Het inslapen van een hond verloopt bij mij altijd zorgvuldig en in fases, met als uitgangspunt dat je hond zo min mogelijk stress en ongemak ervaart. Het tempo wordt aangepast aan wat voor jullie prettig voelt, en ik neem de tijd voor elke stap.
Mijn manier van werken is erop gericht om onnodige stress en ingrepen te vermijden zolang een dier nog bij bewustzijn is. Dat betekent dat ik nooit overhaast werk en altijd zorg dat je hond eerst volledig tot rust is gekomen voordat verdere handelingen plaatsvinden.
In de laatste momenten vóór en tijdens het inslapen is jouw aanwezigheid van grote betekenis. Honden voelen feilloos emoties aan, en jouw rust kan helpen om ook je hond zo ontspannen mogelijk te laten zijn. Probeer daarom, hoe moeilijk dat soms ook is, rustig te blijven en je aandacht volledig bij je hond te houden.
Spreek zachtjes tegen hem, gebruik je vertrouwde stem en maak rustig lichamelijk contact door hem te aaien of vast te houden op een manier die hij prettig vindt. Een favoriete knuffel, een dekentje of zijn eigen mand kan extra veiligheid en herkenning geven.
Het is heel normaal dat emoties loskomen op dit moment. Tranen, stilte of juist de behoefte om te praten mogen er allemaal zijn. Veel eigenaren ervaren achteraf troost in het feit dat ze hun hond tot het einde hebben kunnen begeleiden, samen, liefdevol en zonder haast. Juist deze laatste momenten vormen vaak een waardevolle herinnering aan de band die jullie samen hebben opgebouwd.
Na het inslapen van je hond volgt vaak een periode van stilte. De zorg, de waakzaamheid en de dagelijkse routines vallen weg, terwijl het gemis juist heel voelbaar aanwezig is. Bij honden met dementie is rouw soms extra complex: je hebt je hond vaak al stukje bij beetje los moeten laten, nog vóór het daadwerkelijke afscheid.
Rouw kent geen vaste vorm of tijdlijn. Verdriet kan zich uiten in intens gemis, opluchting dat het lijden voorbij is, schuldgevoel, of een combinatie van alles tegelijk. Al deze gevoelens mogen er zijn. Nazorg en rouwverwerking zijn daarom geen afsluitend hoofdstuk, maar een belangrijk onderdeel van het hele traject rondom dementie en afscheid.
In dit hoofdstuk lees je hoe je kunt omgaan met de leegte na het inslapen, welke rol je omgeving kan spelen en wanneer extra ondersteuning helpend kan zijn.
De dagen na het inslapen van je hond kunnen leeg en onwerkelijk aanvoelen. Naast het emotionele gemis komen er ook praktische keuzes op je af. Het helpt om te weten wat er mogelijk is, zodat je hierin niet overhaast hoeft te beslissen.
Na het overlijden kun je kiezen voor crematie of, onder bepaalde voorwaarden, begraven. Bij crematie is er vaak de mogelijkheid tot een individuele crematie, waarbij je de as van je hond terugkrijgt, of een gezamenlijke crematie. Veel dierenartsen werken samen met een dierencrematorium en kunnen het vervoer en de verdere verzorging voor je regelen, zodat jij hier op dat moment niet zelf mee belast wordt.
Sommige eigenaren vinden het waardevol om een tastbare herinnering te bewaren. Denk aan een pootafdruk, een plukje vacht of een foto. Deze kleine rituelen kunnen helpen om het afscheid concreet te maken en later houvast te bieden in het rouwproces.
Gun jezelf de ruimte om deze keuzes op jouw tempo te maken. Er is geen juiste of verkeerde manier om afscheid te nemen. Wat telt, is dat het past bij jou, bij je hond en bij de band die jullie samen hadden.
Het verlies van een hond kan diepe rouw oproepen. Verdriet uit zich niet alleen emotioneel, maar kan ook lichamelijk en sociaal voelbaar zijn. Vermoeidheid, leegte, prikkelbaarheid of moeite met concentreren komen vaak voor. Gun jezelf daarom de tijd om te rouwen; er bestaat geen vast tempo of ‘juiste’ manier om hiermee om te gaan.
Het kan helpend zijn om je gevoelens te delen met mensen die je begrijpen. Praat met vrienden of familie bij wie je je veilig voelt, of zoek steun bij anderen die hetzelfde hebben meegemaakt. Lotgenotencontact, bijvoorbeeld via een rouwgroep, kan veel herkenning en troost bieden.
Voor veel eigenaren helpt het om herinneringen bewust vorm te geven. Kleine rituelen kunnen betekenis geven aan het afscheid en houvast bieden in de tijd daarna. Denk aan het maken van een herdenkingsplek in huis, een fotoboek met herinneringen, het schrijven van een brief aan je hond of het planten van een boom of plant ter nagedachtenis.
Ook kinderen rouwen om het verlies van een hond. Door open te spreken over verdriet en hen actief te betrekken bij het afscheid of het maken van een herinnering, geef je ruimte aan hun gevoelens. Samen iets tastbaars creëren kan helpen om het gemis een plek te geven en het gesprek open te houden.
Als Peaceful Euthanasia Veterinarian ben ik specifiek opgeleid in het begeleiden van het laatste levensmoment op een zo rustig en stressvrij mogelijke manier. Bij honden met dementie is die expertise extra relevant. Dementie tast vooral het gevoel van veiligheid en overzicht aan, waardoor veranderingen en prikkels snel kunnen leiden tot onrust of angst.
Juist daarom zie ik het inslapen niet als een losse medische handeling, maar als een zorgvuldig proces waarin timing, omgeving en tempo essentieel zijn. In de thuissituatie kan ik werken vanuit rust en voorspelbaarheid: de hond blijft op zijn eigen plek, omringd door vertrouwde geuren en mensen. Dat maakt het mogelijk om het proces geleidelijk op te bouwen, met volledige aandacht voor ontspanning en zonder onnodige ingrepen zolang de hond nog bij bewustzijn is.
Mijn rol is om dit laatste moment met kennis, aandacht en respect te begeleiden. Niet alleen door technisch correct te handelen, maar door te zorgen dat het afscheid past bij de hond, bij zijn mentale kwetsbaarheid door dementie en bij de herinneringen die jij als eigenaar aan dit moment overhoudt.
Heb je vragen over het afscheid nemen van jouw hond? Je mag altijd contact opnemen, ik denk graag met je mee over het afscheid en het vinden van een vorm die past bij jou en bij de band die je met je hond had.
Een hond met dementie kan, zeker in het begin, nog een waardevolle en fijne tijd hebben. Met aanpassingen in de leefomgeving, een vaste structuur, passende ondersteuning en veel liefde is het vaak mogelijk om comfort en rust te bieden. Tegelijkertijd vraagt dementie om een voortdurende, eerlijke afweging tussen wat nog helpt en wat te zwaar begint te worden.
De kern ligt steeds bij de kwaliteit van leven. Wanneer angst, onrust, desoriëntatie of het onvermogen om tot rust te komen de overhand krijgen, en momenten van ontspanning en verbinding steeds schaarser worden, kan het lijden toenemen. Voor veel eigenaren voelt het breekpunt bereikt wanneer de band met hun hond verandert: niet omdat de liefde verdwijnt, maar omdat veiligheid en herkenning ontbreken.
In die fase kan inslapen een liefdevolle keuze zijn, niet als opgeven, maar als een laatste vorm van zorg. Een keuze die voortkomt uit betrokkenheid, compassie en het verlangen om verder lijden te voorkomen.
Je hoeft deze beslissing niet alleen te dragen. Door het gesprek aan te gaan met je dierenarts en samen stap voor stap te kijken naar wat jouw hond nodig heeft, ontstaat er ruimte voor een besluit dat zorgvuldig, waardig en in het belang van je hond is.
Leven met een hond met dementie kan veel onzekerheid en verdriet met zich meebrengen. Je hoeft je vragen over de laatste levensfase niet alleen te dragen. Ik luister graag naar wat jullie meemaken en denk met je mee.
Vanuit Wouwse Plantage kom ik aan huis in Roosendaal, Bergen op Zoom en omgeving. Voor palliatieve begeleiding geldt maximaal 50 kilometer. Voor euthanasie aan huis kan ik op afspraak tot ongeveer 100 kilometer reizen, afhankelijk van de reistijd en mijn beschikbaarheid.
Lees meer over een afscheid thuis in Breda en Etten-Leur, Steenbergen en Tholen of Hoogerheide en Putte. Ook voor Made en omgeving en Essen, Kalmthout en Kapellen kun je de mogelijkheden bekijken.
Twijfel je of ik bij jou kan komen? Bekijk mijn werkgebied of neem gerust contact op. Je hoeft niet alles al besloten te hebben.
Wauw, inmiddels zijn we met meer dan 1.000 mensen hier!
Omdat er de afgelopen tijd zoveel nieuwe volgers zijn bijgekomen, leek het me leuk om mezelf eens opnieuw voor te stellen. Want hoewel ik hier vooral vertel over mijn werk als dierenarts, is er natuurlijk ook nog een Marloes buiten MarloesZorgt!
Jawel, ik ben een Zeeuwse van oorsprong!
En bij die Zeeuwse roots hoort natuurlijk ook een foto in klederdracht. Al moet ik bekennen dat dit niet mijn dagelijkse outfit is. Inmiddels woon ik alweer een hele tijd in Brabant, maar mijn Zeeuwse roots raak ik natuurlijk niet kwijt.
Mijn weg naar het dierenartsenvak was niet helemaal standaard.
Ik besloot pas op latere leeftijd diergeneeskunde te gaan studeren in Gent. En dat combineerde ik met mijn werk als croupier bij Holland Casino.
In 2019 studeerde ik af als dierenarts. Een keuze waar ik nog geen moment spijt van heb gehad!
En dan nog een klein geheimpje… ik ben dus echt fan van ABBA!
Zet een nummer van ABBA op en de kans is groot dat ik uit volle borst meezing. Niet altijd even zuiver, maar dat mag de pret niet drukken.
Sommige guilty pleasures moet je gewoon omarmen!
Ik hou ontzettend van reizen!
Nieuwe plekken ontdekken, andere culturen leren kennen en genieten van alles wat een andere omgeving te bieden heeft.
Of het nu een verre reis is of met de camper op pad, ik vind het heerlijk om er af en toe helemaal tussenuit te zijn.
Hoe graag ik ook reis, ik ben misschien nog wel het allerliefst thuis.
Samen met Bart woon ik op een heerlijke plek, midden in het groen. Ik geniet iedere dag van het uitzicht, de tuin en de rust om ons heen.
We zeggen regelmatig tegen elkaar: ‘Je zal hier maar wonen!’
En dat gevoel raak ik eigenlijk nooit kwijt.
Ook thuis spelen dieren een grote rol in mijn leven.
Beady, Siep, Spin en Kadootje zorgen voor gezelligheid en de nodige levendigheid in ons leven. En Takkie en Mimi, van wie we afscheid hebben moeten nemen, blijven natuurlijk altijd bij ons horen.
Door mijn eigen ervaringen met ouder wordende dieren en afscheid nemen, weet ik ook hoe belangrijk het is dat een dier in zijn laatste levensfase lekker thuis kan blijven, op zijn eigen vertrouwde plekje.
Met MarloesZor
Een kaarsje voor wie we missen 💜
Vandaag, op Allerzielen, steek ik een kaarsje aan.
Voor alle lieve dieren van wie ik de afgelopen twee jaar het afscheid heb mogen begeleiden. Voor de bijzondere ontmoetingen, de verhalen die met me zijn gedeeld en de dieren die me zijn bijgebleven.
Maar ook voor alle dieren die ik niet persoonlijk heb gekend, en die nog iedere dag zo ontzettend worden gemist.
Want hoe lang het ook geleden is, soms zit het gemis nog in de kleinste momenten. Een lege plek op de bank, een vertrouwd geluid dat er niet meer is, of een herinnering die je ineens raakt.
Vandaag staan we even stil bij al die dieren die zoveel voor ons hebben betekend.
Voor wie zou jij vandaag een kaarsje willen aansteken? Als je wilt, mag je zijn of haar naam hieronder delen. Dan brandt dit lichtje ook voor jouw dier.
Liefs, Marloes 💜
Als thuis ineens niet meer als thuis voelt…
Wanneer je afscheid hebt moeten nemen van je dier, kan je eigen huis ineens vreemd aanvoelen. De plek waar je je altijd zo fijn en vertrouwd voelde, is niet meer hetzelfde.
Want je dier was onderdeel van bijna alles wat je thuis deed. Het begroeten wanneer je binnenkwam, het geluid van pootjes op de vloer, samen op de bank zitten of die vertrouwde blik wanneer het etenstijd was.
Het waren kleine, dagelijkse momenten waar je nauwelijks bij stilstond. Tot ze er ineens niet meer zijn. Je mist niet alleen je dier, maar ook de gewoontes, de gezelligheid en zijn vanzelfsprekende aanwezigheid.
En juist thuis, waar al die herinneringen liggen, kan dat gemis in de eerste dagen overweldigend zijn.
Ik wilde alleen maar weg
Na het verlies van Takkie voelde ik een enorme drang om weg te gaan. Ik wilde het liefst de hele dag wandelen, gewoon niet thuis hoeven zijn.
Thuis werd ik voortdurend herinnerd aan zijn afwezigheid. Ik voelde me onrustig en wist soms niet goed wat ik met mezelf aan moest.
Achteraf denk ik dat ik vooral even niet wilde voelen hoeveel verdriet ik had.
En Beady? Die wilde juist nergens naartoe.
Beady, onze achtergebleven hond, reageerde heel anders op het verlies van Takkie.
Terwijl ik alleen maar wilde wandelen, wilde zij juist niet mee. Ze at nauwelijks, was lusteloos en gedroeg zich heel anders dan normaal. Ook zij miste haar maatje.
Het liet me zien hoe verschillend we met hetzelfde verlies omgingen. En dat we ook de dieren die achterblijven niet moeten vergeten.
Rouw voel je ook in je lichaam. Verdriet kan ook lichamelijk veel met je doen.
Misschien slaap je slecht, heb je weinig eetlust of voel je je voortdurend moe. Ook hoofdpijn, een onrustig gevoel en moeite met concentreren kunnen bij rouw voorkomen.
Dat kan best beangstigend zijn, zeker als je niet eerder zo’n groot verlies hebt meegemaakt. Het kan helpen om te weten dat dit reacties zijn die bij verdriet kunnen horen.
Je hoeft niet meteen weer verder. Iedereen reageert anders op verlies. Misschien wil je alleen maar huilen, misschien zoek je juist voortdurend afleiding. Of merk je dat je het ene moment redelijk functioneert en het volg
Tijdig praten over afscheid geeft ruimte om nog volop te leven💜
Het is niet makkelijk om na te denken over het moment waarop je afscheid moet nemen van je dier. Zeker niet als er ook nog zoveel fijne momenten zijn.
Toch kan het helpen om daar al eens over te praten, juist als het nog redelijk goed gaat.
Hoe gaat het écht met je lieveling? Zijn er dingen die ongemak of pijn veroorzaken? Wat kunnen we doen om het leven nog wat fijner te maken? En hoe herken je wanneer het misschien niet meer gaat?
Je hoeft niet meteen antwoorden te hebben. En praten over afscheid betekent ook niet dat je al een beslissing moet nemen.
Ik merk tijdens mijn consulten hoe fijn mensen het vinden om hun zorgen en twijfels te kunnen bespreken. Om samen te kijken naar wat hun dier nog nodig heeft, zonder dat er meteen iets besloten moet worden.
Want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: dat onze liefste huisdieren het zo lang mogelijk goed hebben.
Liefs, Marloes
#MarloesZorgt #Levenskwaliteit #PalliatieveZorg #AfscheidVanJeHuisdier
Ouderdom is geen ziekte 💜
Oktober is de Maand van de Oudere Kat.
Minder springen, meer drinken, afvallen of ’s nachts onrustig zijn. We schrijven zulke veranderingen gemakkelijk toe aan ouderdom.
Maar achter deze signalen kan ook een aandoening schuilgaan waarvoor behandeling of ondersteuning mogelijk is.
Katten laten pijn en ongemak vaak subtiel zien. Daarom is het zo belangrijk om veranderingen in hun gedrag serieus te nemen.
Blader door de foto’s en ontdek welke signalen extra aandacht verdienen.
Want het gaat niet alleen om hoe oud je kat wordt, maar vooral om hoe fijn hij die jaren beleeft.
#MaandVanDeOudereKat #OudereKat #Kattenwelzijn #Levenskwaliteit #MarloesZorgt
Springt je kat minder? Denk aan artrose!
Springt je kat niet meer op de vensterbank, neemt hij de trap minder vaak of aarzelt hij voordat hij ergens op springt? Dat kan wijzen op artrose. Katten laten gewrichtspijn vaak subtiel zien en lopen lang niet altijd zichtbaar kreupel.
Gelukkig kunnen pijnstilling en kleine aanpassingen in huis veel verschil maken.
Valt je kat af, maar eet hij nog goed?: Denk aan hyperthyreoïdie of diabetes!
Gewichtsverlies hoort niet zomaar bij ouderdom. Zeker wanneer je kat goed of zelfs meer eet dan vroeger, is het belangrijk om verder te kijken. Een te snel werkende schildklier of diabetes kan bijvoorbeeld de oorzaak zijn. Met bloedonderzoek kunnen we vaak al veel duidelijkheid krijgen.
Miauwt je kat ‘s nachts vaker?: Denk aan cognitieve veranderingen, hypertensie of pijn!
Wordt je kat ‘s nachts onrustig, miauwt hij meer of lijkt hij soms de weg kwijt? Dat kan passen bij cognitieve achteruitgang, maar ook bij pijn, een te snel werkende schildklier of een hoge bloeddruk.
Schrijf dit gedrag dus niet zomaar toe aan ouderdom. Een lichamelijk onderzoek, bloeddrukmeting en eventueel aanvullend onderzoek kunnen helpen om behandelbare oorzaken op te sporen.
Drinkt en plast je kat meer?: Denk aan nierziekte, diabetes of hyperthyreoïdie!
Een oudere kat die ineens vaker bij de waterbak staat of grotere plassen produceert, verdient extra aandacht. Dit kan een vroeg signaal zijn van verschillende aandoeningen, waaronder chronische nierziekte.
Met bloed- en urineo
In een artikel van @brabants_dagblad van vandaag wordt aandacht besteed aan iets wat ik in mijn werk iedere dag zie: afscheid nemen van een huisdier wordt steeds persoonlijker.
Niet alleen de keuze voor een afscheid thuis, maar ook wat er daarna gebeurt. Nog even samen zijn. Zelf je dier naar het crematorium brengen. Aanwezig zijn bij de crematie. Een bijzondere plek kiezen voor de as. Of juist heel bewust besluiten dat je niets tastbaars nodig hebt. Er bestaat geen draaiboek voor een goed afscheid. Wat voor de één troostend voelt, past voor een ander helemaal niet.
In het artikel mocht ik iets vertellen over mijn werk met MarloesZorgt, over thuis euthanasie en over de begeleiding die ik bied wanneer mensen twijfelen over de levenskwaliteit van hun dier. Juist in die laatste levensfase probeer ik ruimte te maken voor rust, tijd en keuzes die passen bij het dier én bij de mensen die van hem of haar houden.
Mooi dat daar steeds meer aandacht voor komt 💜 en stiekem ook een beetje trots om mijn eigen naam in de krant te zien.
