Hartfalen bij je hond is een ingrijpende diagnose. Het brengt veel zorgen, vragen en twijfels met zich mee. Misschien merk je dat je hond steeds vaker benauwd is, sneller moe wordt of momenten heeft waarop hij het niet meer goed lijkt vol te houden. Dan vraag je je al snel af hoe je hem het beste kunt helpen en wanneer je hond met hartfalen in laten slapen een liefdevolle keuze wordt.
In deze blog lees je wat hartfalen precies is, welke symptomen kunnen optreden en welke behandelmogelijkheden er zijn. Ook ontdek je wanneer inslapen een humane beslissing kan zijn en hoe een rustig, waardig afscheid eruit ziet, thuis of bij de dierenarts. Mijn doel is om je te ondersteunen in deze moeilijke fase, met duidelijke informatie, rust, tijd en liefdevolle begeleiding. Zodat je weet wat je hond nodig heeft én dat je deze keuze nooit alleen hoeft te maken.

Hartfalen betekent dat het hart van je hond niet meer sterk genoeg pompt om het lichaam van voldoende zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Het hart raakt overbelast en kan het bloed niet meer efficiënt rondsturen. Hierdoor ontstaan klachten zoals benauwdheid, hoesten, vermoeidheid, flauwtes of vochtophoping rondom de longen of in de buik.
Hartfalen ontstaat meestal als gevolg van een onderliggende hartaandoening, zoals lekkende hartkleppen of een verzwakte hartspier. Veel honden leven hier lange tijd stabiel mee, maar naarmate de aandoening verergert, komt het hart in een eindfase waarin het lichaam dit niet langer kan compenseren. Dat is het moment waarop de klachten duidelijker worden en de levenskwaliteit kan afnemen.
Hoewel hartfalen vaak vooral bij seniorhonden voorkomt, kunnen ook jongere honden getroffen worden, bijvoorbeeld door een erfelijke afwijking of een ontsteking van het hart. In de volgende onderdelen lees je meer over de oorzaken, de herkenbare symptomen van hartfalen en hoe de dierenarts de diagnose stelt
Hartfalen ontstaat bijna nooit van de ene op de andere dag. Meestal is het het gevolg van een onderliggende hartaandoening die langzaam verergert. Het hart moet steeds harder werken om het bloed rond te pompen, totdat het dit niet meer volhoudt.
De meest voorkomende oorzaken zijn:
Ongeacht de oorzaak werkt het hart uiteindelijk minder efficiënt. De belasting wordt te groot en het lichaam kan dit niet meer compenseren, dat is het moment waarop hartfalen zichtbaar wordt.
Hartfalen ontwikkelt zich vaak geleidelijk. In het begin merk je misschien alleen kleine veranderingen, maar naarmate de aandoening verergert, worden de klachten duidelijker en komt de levenskwaliteit steeds meer onder druk te staan. Honden hebben vaak goede en slechte dagen, waardoor het verloop wisselend kan lijken.
Wanneer je deze symptomen herkent, kan dit erop wijzen dat je hond in een vergevorderd stadium van hartfalen zit.

Wanneer je hond klachten heeft die passen bij een hartprobleem, onderzoekt de dierenarts zorgvuldig wat er precies aan de hand is. Een duidelijke diagnose is belangrijk, omdat hartziekten verschillende oorzaken en stadia kunnen hebben en de behandeling daar volledig van afhangt.
Veel honden hebben namelijk al maanden of jaren een hartaandoening voordat er sprake is van hartfalen. Juist daarom is het zo waardevol om op tijd een hartonderzoek te laten uitvoeren, zeker bij risicorassen of wanneer je dierenarts een hartruis hoort.
Zoals eerder besproken zijn er verschillende hartaandoeningen die kunnen voorkomen bij onze honden. Het is belangrijk deze hartaandoening tijdig te herkennen en te behandelen. Hoe eerder de aandoening wordt ontdekt, hoe groter de kans dat je met de juiste medicatie hartfalen kunt uitstellen. Daarom wordt bij risicorassen en bij honden met een hartruis altijd geadviseerd om vroegtijdig een hartonderzoek te doen.
Bij bepaalde rassen komt een verzwakte hartspier (DCM) veel vaker voor, zoals bij:
Deze rassen kunnen soms weinig tot geen symptomen laten zien totdat de ziekte al vergevorderd is.
Ook honden met een hartruis, vaak door mitralisklepinsufficiëntie (een lekkende hartklep), kunnen langere tijd klachtenvrij zijn, terwijl het hart al overbelast raakt. Hoe eerder de aandoening wordt ontdekt, hoe groter de kans dat je met de juiste medicatie hartfalen kunt uitstellen. Daarom wordt bij risicorassen en bij honden met een hartruis altijd geadviseerd om vroegtijdig een hartonderzoek te doen.
Dierenartsen gebruiken de ACVIM-classificatie om in te schatten hoe ver de hartaandoening gevorderd is. Deze indeling is niet technisch, maar helpt juist om duidelijk te maken wat jouw hond op dat moment nodig heeft.
Stadium B1: wel een hartaandoening, maar nog geen veranderingen aan het hart
Stadium B2: Het hart is vergroot
Stadium C: Hartfalen is aanwezig
Stadium D: Eindstadium hartfalen
Om te bepalen in welk stadium je hond zich bevindt, worden vaak meerdere onderzoeken gecombineerd:
In de laatste fase van hartfalen is dit niet altijd haalbaar. Bij ernstige benauwdheid of acuut longoedeem is een hond vaak te instabiel om uitgebreid onderzoek te ondergaan. In deze situaties is hartfalen altijd een spoedgeval en ligt de focus eerst op stabiliseren en het verlichten van de benauwdheid. Pas wanneer je hond weer rustiger kan ademen, kan er gekeken worden welke diagnostiek nog mogelijk of zinvol is.
Niet elke dierenartspraktijk beschikt over de apparatuur voor uitgebreide hartonderzoeken. In dat geval kan verwijzing naar een dierenarts met meer hartexpertise of een veterinair cardioloog nodig zijn. Het doel is altijd om zo duidelijk mogelijk in kaart te brengen wat jouw hond nodig heeft om zich zo comfortabel mogelijk te voelen.
Door vroeg te ontdekken in welk stadium je hond zit, kun je:
Expert-tip van Marloes, dierenarts gespecialiseerd in de laatste levensfase: Een van de meest betrouwbare manieren om hartfalen thuis te monitoren, is het meten van de ademhalingsfrequentie in rust.
Veel baasjes merken veranderingen pas wanneer hun hond duidelijk benauwd wordt, maar een stijgende ademhalingsfrequentie is een vroeg signaal dat het hart harder moet werken, vaak nog voordat andere klachten zichtbaar worden.
Zo meet je het op de juiste manier:
Normaal = onder de 30 ademhalingen per minuut
Een waarde boven de 30, of een stijging vergeleken met eerdere dagen, kan wijzen op vocht bij de longen of een beginnende verslechtering van het hartfalen.
Direct contact opnemen is verstandig wanneer:
Veranderingen in ademhaling en gedrag kunnen aangeven dat je hond zich niet meer goed voelt. Als je twijfelt of je hond nog een goede levenskwaliteit heeft, kan ik je helpen dat eerlijk en zorgvuldig in kaart te brengen. Neem gerust contact op als je twijfelt, samen kijken we wat je hond nog aankan en wanneer liefdevol loslaten de liefste keuze is.
Een hond met hartfalen heeft vaak meerdere soorten medicatie nodig om het hart te ontlasten en de klachten te verlichten. Deze middelen genezen het hart niet, maar helpen wél om benauwdheid, vochtophoping en onrust te verminderen. De behandeling wordt altijd afgestemd op hoe ver het hartfalen gevorderd is en wat jouw hond op dat moment nog aankan. Hieronder vind je de belangrijkste medicijnen die bij honden met hartfalen worden gebruikt.
· Pimobendan: Verbetert de hartspierfunctie en zorgt dat het hart krachtiger en efficiënter pompt. Deze medicatie wordt in stadium B2 gestart en kan het hartfalen vaak aanzienlijk vertragen.
· Vochtafdrijvers (bijv. furosemide of torasemide): Helpen vocht af te voeren dat zich ophoopt in of rond de longen. Ze zijn essentieel bij benauwdheid en worden in stadium C en D vaak levensreddend.
· ACE-remmers (benazepril, enalapril): Verlagen de bloeddruk binnen het vatenstelsel en verminderen de belasting van het hart. Vaak gecombineerd met pimobendan en vochtafdrijvers.
· Spironolacton (aldosteronantagonist): Remt verdere hartschade af, vermindert vocht vasthouden en werkt ontstekingsremmend op het hart. Veel gebruikt in stadium C en D, maar kan ook al in B2 worden toegevoegd.
· Medicatie tegen ritmestoornissen: Wordt ingezet wanneer het hart onregelmatig of te snel klopt. Helpt gevaarlijk afwijkende hartritmes te voorkomen.
· Clopidogrel (bloedverdunner): Wordt gebruikt om bloedstolsels te voorkomen bij: ernstige vergroting van het hart, atriale fibrillatie, verminderde doorstroom door klep- of spierproblemen. Voorkomt complicaties zoals trombo-embolieën.
· Bloeddrukmedicatie (amlodipine): sommige honden met hartfalen ontwikkelen een te hoge bloeddruk. Dit maakt het hartfalen zwaarder en vergroot het risico op verdere schade. Amlodipine verlaagt de bloeddruk en helpt zo de belasting van het hart te verminderen.
Naast medicatie kun je veel doen om je hond met hartfalen te helpen:
Door dagelijks kleine veranderingen op te merken, kun je sneller ingrijpen wanneer het hartfalen van je hond verergert

De dagelijkse leefomgeving van je hond speelt een grote rol in hoe hij zich voelt bij hartfalen. Met een paar aanpassingen kun je helpen om paniekmomenten te voorkomen, benauwdheid te verminderen en zijn energie beter te verdelen. Het doel is altijd: rust, comfort en voorspelbaarheid voor jouw hond met hartfalen.
Honden met hartfalen raken sneller uitgeput en kunnen gevoeliger zijn voor stress. Een rustige en overzichtelijke dagindeling helpt enorm.
Wat vaak prettig is:
Een voorspelbare omgeving geeft je hond ruimte om op zijn eigen tempo te functioneren.
Blijven bewegen is gezond, maar wel in balans:
Doel: bewegen zonder dat je hond buiten adem raakt of paniek ervaart.
Voeding kan je hond ondersteunen, maar het advies is altijd individueel.
Wat wél belangrijk is bij hartfalen:
Hoe goed je ook je best doet met medicatie, aanpassingen thuis en monitoring, er komt een moment waarop het hart van je hond het simpelweg niet meer kan bijbenen. Hartfalen is een progressieve aandoening, en in de laatste fase raakt het lichaam steeds verder uitgeput.
Onderstaande veranderingen kunnen erop wijzen dat de behandeling niet meer voldoende werkt:
Wanneer deze klachten toenemen of elkaar steeds sneller opvolgen, betekent dit dat je hond zich in de eindfase van hartfalen bevindt. In deze periode gaat het niet meer over beter worden, maar over comfort, rust en het voorkomen van verdere benauwdheidsmomenten.
Een waardige euthanasie aan huis kan dan de meest liefdevolle keuze zijn. Het geeft je hond de kans om in alle rust en veiligheid te vertrekken, zonder angst of benauwdheid, op een plek waar hij zich geborgen voelt. Twijfel je of jouw hond in deze fase zit? Neem gerust contact op. Ik denk met je mee, geef eerlijk advies en begeleid jullie bij een zacht en waardig afscheid wanneer dat nodig is.
De keuze voor het moment van afscheid nemen van jouw hond is één van de moeilijkste beslissingen die je als hondenbezitter kunt maken. Zeker bij hartfalen, een aandoening die langzaam zwaarder wordt en waarbij goede en slechte dagen elkaar kunnen afwisselen. Je ziet je hond veranderen: sneller ademen, meer moeite met rust vinden, vermoeidheid of momenten van benauwdheid. Het zijn signalen die je raken, omdat je ziet dat het steeds minder gaat.
Een humane keuze maken betekent kijken naar wat je hond nog aankan, en vooral:
of hij nog fijne, rustige momenten heeft zonder angst of benauwdheid. In de laatste fase van hartfalen draait het niet meer om verbeteren, maar om het voorkomen van verdere onrust en het beschermen van je hond tegen lijden. Inslapen wordt een liefdevolle keuze wanneer de ziekte zoveel impact heeft dat je hond niet meer comfortabel kan zijn, wanneer angst of benauwdheid terugkeert, of wanneer de dagen zwaarder worden dan de momenten waarop hij zich nog echt prettig voelt. In dit onderdeel lees je welke signalen laten zien dat je hond lijdt, hoe je de levenskwaliteit kunt afwegen en welke spoedsituaties altijd direct aandacht nodig hebben. Ook bespreken we of inslapen onvermijdelijk wordt bij hartfalen, en hoe je kunt herkennen wanneer het moment van loslaten echt nadert.
Honden met hartfalen laten vaak duidelijke signalen zien wanneer het voor hen te zwaar wordt. Soms komen deze veranderingen langzaam, maar ze kunnen ook ineens verergeren. Het herkennen van deze signalen helpt je om eerlijk te kunnen zien wat je hond nog aankan en of hij nog comfortabel kan leven.
Deze tekenen kunnen aangeven dat je hond lijdt:
Wanneer meerdere van deze signalen samen voorkomen of in korte tijd toenemen, laat je hond zien dat hij niet meer comfortabel kan leven en dat de ziekte te ver gevorderd is om nog verlichting te kunnen bieden.

Wanneer je hond hartfalen heeft, komt er een moment waarop je je gaat afvragen of hij nog fijn kan leven. Dat voelt vaak tegenstrijdig: je wilt hem nog bij je houden, maar je wilt hem óók een leven zonder lijden, benauwdheid of uitputting geven. De afweging tussen pijn en levenskwaliteit is daarom één van de moeilijkste stappen in dit proces.
Bij hartfalen gaat het lijden vaak niet om “pijn” in de klassieke zin, maar om benauwdheid, angst en vermoeidheid. Ademhalen kost veel energie, slapen lukt niet goed meer en kleine dingen zoals eten, wandelen of rustig liggen worden steeds moeilijker. Honden proberen dit lang verborgen te houden, maar als de klachten vaker terugkomen of aanhouden, laat je hond zien dat het leven voor hem zwaar wordt.
Een paar vragen die kunnen helpen bij deze afweging:
Soms wordt de balans langzaam slechter. Soms gaat het ineens snel achteruit, bijvoorbeeld na een benauwde nacht of wanneer hij niet meer wil eten. Dit zijn vaak tekenen dat je hond te weinig reserves heeft om nog comfortabel te leven.
Het doel is niet om zoveel mogelijk tijd te rekken, maar om te zorgen dat je hond tot het einde waardigheid, rust en veiligheid ervaart. Als de klachten blijven toenemen en de angst of benauwdheid steeds terugkomt, wordt inslapen een liefdevolle keuze die voorkomt dat je hond verder lijdt
Hartfalen kan relatief stabiel verlopen, maar soms ontstaan er momenten waarop je hond acuut in de problemen komt. Deze situaties zijn voor een hond erg beangstigend en kunnen levensbedreigend zijn. Het is belangrijk om deze signalen te herkennen, zodat je direct hulp kunt inschakelen ook buiten openingstijden.
Dit zijn spoedsignalen waarbij je altijd meteen een dierenarts moet bellen:
Zie je één van bovenstaande signalen? Dan is er geen tijd om af te wachten dit voelt voor een hond heel beangstigend en is een teken dat het hartfalen ernstig is geworden. Het is belangrijk dat je direct contact opneemt met een dierenarts, samen met jouw dierenarts kan worden beoordeeld of er nog een behandeling mogelijk is.
Hartfalen is het gevolg van een chronische en progressieve hartaandoening. De hartaandoening is meestal niet te genezen en de klachten nemen in de loop van de tijd toe. Veel honden kunnen met medicatie nog lange tijd een goed leven hebben, maar in de meeste gevallen bereikt het hart uiteindelijk een punt waarop het niet meer genoeg kracht heeft om het lichaam te ondersteunen.
In de begin- en middenfase (stadium B2 en C):
Maar in de eindfase (stadium C2/D) verandert het beeld:
Op dat moment is hartfalen niet langer goed te managen. De ziekte kan dan voor je hond veel angst, benauwdheid en uitputting veroorzaken. Dit zijn momenten waarop vasthouden vaak zwaarder is dan loslaten. Inslapen wordt dan meestal onvermijdelijk, niet omdat je opgeeft, maar omdat je kiest voor rust en waardigheid, vóórdat je hond de controle over zijn ademhaling verliest of een zware benauwdheidsaanval krijgt. Dat maakt euthanasie geen harde medische beslissing, maar een liefdevolle daad: een keuze om verder lijden te voorkomen. Sommige honden overlijden vanzelf aan plots hartfalen, maar dit gebeurt vaak in een moment van ernstige benauwdheid of paniek: iets wat je als eigenaar liever voorkomt.
Als je hond in de laatste fase van hartfalen komt, kan het moeilijk zijn om precies te beoordelen wanneer het moment van loslaten echt nadert. Je ziet je hond elke dag, waardoor veranderingen soms geleidelijk lijken of moeilijk in te schatten zijn. Dat is heel normaal en je hoeft deze afweging ook niet alleen te maken.
Als dierenarts die gespecialiseerd is in de laatste levensfase en thuis-euthanasie, kijk ik samen met je naar de signalen die jouw hond laat zien. Niet alleen medisch, maar ook op het gebied van comfort, ademhaling, angst, rust en dagelijks functioneren. Samen brengen we in kaart of je hond nog fijne momenten heeft, of dat hij vooral vecht om adem te krijgen en moe is van het volhouden. Een eerlijk, zacht gesprek kan helpen om helderheid te krijgen in een situatie die emotioneel zwaar is. Je hoeft te wachten tot het écht niet meer gaat, we kunnen samen kijken wat voor jouw hond de meest liefdevolle keuzes zijn.
Twijfel je of je hond nog kwaliteit van leven heeft, of merk je dat de klachten toenemen? Neem hieronder contact met me op. Ik denk met je mee en help je stap voor stap, zodat je nooit het gevoel hebt dat je deze beslissing alleen moet dragen.
Een hond met hartfalen thuis laten inslapen vraagt om een rustige, zorgvuldige aanpak. Het is belangrijk dat je hond niet benauwd raakt, dat hij zich veilig voelt en dat jullie afscheid in alle rust kan verlopen. Het proces zelf verloopt in stappen, waarbij jouw hond eerst volledig ontspannen en diep in slaap wordt gebracht voordat het hart stopt.
Hoewel elke euthanasie met dezelfde zorg wordt uitgevoerd, vraagt hartfalen soms om kleine aanpassingen om te voorkomen dat je hond stress of onrust ervaart. Hieronder lees je stap voor stap wat je kunt verwachten, en waarom het bij hartfalen extra belangrijk is dat alles in een kalme en gecontroleerde omgeving gebeurt.
Een hond met hartfalen thuis laten inslapen vraagt om een zachte, rustige en respectvolle aanpak. Mijn doel is altijd hetzelfde: jouw hond laten gaan zonder stress, zonder benauwdheid en in een sfeer waarin hij zich veilig voelt. Daarom werk ik anders dan in veel dierenartspraktijken. Ik neem ruim de tijd en zorg ervoor dat je hond nooit het gevoel heeft dat er “een dierenarts op bezoek is”. Hier lees je precies hoe het proces bij mij, dierenarts Marloes, verloopt:
Ik kom binnen zonder wit jasje en zonder klinische uitstraling. Eerst nemen we samen de tijd om rustig te zitten, te praten en je hond aan mijn aanwezigheid te laten wennen. Pas wanneer jij er klaar voor bent, gaan we verder. Bij hartfalen is rust extra belangrijk. Stress of spanning kan de ademhaling verergeren, daarom is de eerste stap altijd: veiligheid en ontspanning creëren.
Wanneer jij aangeeft dat het moment goed voelt, krijgt je hond een eerste injectie. Deze zorgt ervoor dat hij:
Ik zet deze injectie op een manier die zoveel mogelijk stress voorkomt. Jouw hond is daarbij gewoon bij jou in zijn mand, op schoot, of op zijn favoriete plek. Bij honden met hartfalen is dit cruciaal: ze mogen tijdens het proces geen moment benauwd of angstig zijn. Door deze eerste stap merkt je hond helemaal niets meer van het vervolg.
Pas wanneer je hond écht diep slaapt, wanneer hij ontspant, niet meer reageert en volledig comfortabel is, leg ik een infuus aan. Hij voelt hier niets van. Soms kiest een dierenarts in een praktijk ervoor om dit nog bij bewustzijn te doen, maar ik doe dit bewust nooit. Het zou spanning kunnen geven, en juist dát wil ik voorkomen. Mocht de ader moeilijk te vinden zijn door de gezondheidstoestand, dan kies ik een zachte, veilige alternatieve methode, waarover ik jou altijd vooraf informeer.
Via het infuus krijgt je hond een middel waardoor het hart rustig stopt.
Dit gebeurt:
Je hond zakt hiermee alleen maar dieper weg in zijn slaap. Soms zie je een diepe zucht of lichte spiertrekkingen, dit zijn normale reflexen van het lichaam en geen tekenen van stress.
Er is geen enkele tijdsdruk. Wil je nog even zitten, knuffelen, haren verzamelen, een pootafdruk maken, alles mag en niets hoeft. Ik blijf bij jullie zolang nodig is en zorg dat het afscheid rustig, waardig en warm voelt.

Bij het thuis inslapen van een hond met hartfalen is het belangrijk dat elke stap zo comfortabel en rustig mogelijk verloopt. Daarom kies ik bewust voor technieken die voor je hond minimaal belastend zijn. Anders dan in veel praktijken gebruik ik geen intramusculaire injecties (IM). Deze kunnen pijnlijk zijn en een schrikreactie geven, iets wat ik absoluut wil voorkomen. Mijn werkwijze is zacht, gecontroleerd en volledig afgestemd op jouw hond.
Een rustgevende onderhuidse injectie (subcutaan). De eerste medicatie geef ik onder de huid, niet in de spier. Waarom?
Met deze injectie valt je hond langzaam en vredig in slaap, op zijn eigen vertrouwde plek, dicht bij jou. En pas bij diepe slaap: het infuus aanleggen. Een infuus (braunule) aanleggen kan voor een hond ongemakkelijk zijn wanneer hij wakker is; hij moet vastgehouden worden en stilzitten in oncomfortabele houding. Daarom doe ik dit altijd pas wanneer je hond volledig slaapt. Hij voelt hier dus niets van. Geen stress, geen pijn, geen spanning, precies zoals jij het zou willen voor je dier.
Waarom een infuus?
Mocht de ader door hartfalen lastig te vinden zijn, leg ik dit rustig uit en kiezen we samen de zachtste, veiligste alternatieve methode, altijd op een manier waarbij jouw hond niets merkt.
Geen IM-injectie bewust niet, want intramusculaire injecties:
Daarom gebruik ik ze bewust niet. Ik wil dat jouw hond zo min mogelijk stress ervaart of pijn voelt en dat lukt het beste met een zachte onderhuidse injectie gevolgd door een infuus wanneer hij diep slaapt.
Tijdens het inslapen is je hond al snel volledig ontspannen en niet meer bewust van wat er gebeurt. Toch kan het lichaam soms nog kleine reflexen laten zien. Dat hoort bij het natuurlijk loslaten van het lichaam. Hieronder lees je wat je kunt verwachten en wat normaal is, zonder dat je hond iets voelt.
De eerste injectie zorgt ervoor dat je hond rustig wordt en langzaam in slaap valt. In deze fase kun je nog enkele volkomen normale reflexen zien, zoals:
Sommige honden blijven nog heel even zitten of zoeken een houding voordat ze gaan liggen. Dit hoort bij het rustig wegzakken en is géén teken van pijn of stress. Na vijf tot tien minuten is je hond vaak diep ontspannen en merkt hij niets meer van zijn omgeving.
Wanneer je hond diep slaapt, volgt het tweede middel na het plaatsen van het infuus. Hij voelt op dit moment helemaal niets. Normale reflexen die je soms nog kunt zien:
Dit zijn geen bewuste reacties alleen natuurlijke reflexen van het lichaam. Je hond gaat op dit moment vredig en zonder pijn of stress.
De visie van Marloes, gespecialiseerd in de laatste levensfase en gekwalificeerd “peaceful euthanasia veterinarian”: Bij honden met hartfalen kan het inslapen extra kwetsbaar voelen. Niet alleen door de benauwdheid die ze kunnen ervaren, maar ook omdat je als eigenaar vaak al een lange periode van zorgen achter de rug hebt. In deze laatste fase is een rustige en gecontroleerde benadering essentieel.
Met mijn ervaring in het begeleiden van honden met hartfalen weet ik hoe belangrijk het is om zo min mogelijk stress en spanning toe te laten. Daarom werk ik met een subcutane eerste injectie, neem ik ruim de tijd om je hond te laten ontspannen en leg ik het infuus pas aan wanneer je hond volledig en diep slaapt. Zo weet je zeker dat hij niets voelt, niets meer meekrijgt en in alle rust kan gaan. Ik begeleid jullie stap voor stap, leg alles rustig uit en zorg dat jij én je hond je veilig voelen. Geen haast, geen druk, geen klinische benadering, alleen rust, zachtheid en waardigheid.
Twijfel je of het tijd is voor een rustig afscheid aan huis? Als je merkt dat je hond steeds vaker benauwd is, onrustige nachten heeft of simpelweg "op" lijkt te zijn, dan kan het heel moeilijk zijn om te bepalen of het moment van afscheid nadert. Je hoeft die keuze niet alleen te maken. Ik denk met je mee, geef eerlijk advies en begeleid jullie met alle rust en zorg die deze fase verdient. Neem gerust contact met me op.
Wanneer je hond hartfalen heeft, komt vaak de vraag naar voren waar het afscheid het meest liefdevol en rustig kan plaatsvinden: thuis of in de dierenartspraktijk. Beide mogelijkheden zijn goed, maar het verschil in omgeving kan voor jouw hond, en voor jou, veel betekenen.
Veel honden met hartfalen hebben moeite met stress, spanning of inspanning. Een autorit, wachten in de praktijk of vreemde prikkels kunnen de ademhaling verergeren. Daarom kiezen veel baasjes ervoor om hun hond thuis te laten inslapen: in een vertrouwde, veilige omgeving waar geen druk of prikkels zijn. Wil je meer lezen over hoe een euthanasie aan huis precies verloopt?
In mijn uitgebreide blog “Een hond thuis laten inslapen” vind je een duidelijke uitleg over de procedure, sfeer en voorbereiding. Je vindt hem hier.
In de volgende onderdelen lees je meer over de verschillen tussen thuis en de praktijk, en waar je op kunt letten om de rust voor je hond en jezelf zoveel mogelijk te bewaren.
De plek waar je hond wordt ingeslapen bepaalt vaak hoe rustig en comfortabel het afscheid kan verlopen. Vooral bij hartfalen kan de omgeving veel invloed hebben op de ademhaling, spanning en het gevoel van veiligheid. Hieronder lees je de belangrijkste verschillen tussen thuis en de praktijk, zodat je kunt kiezen wat het beste past bij jouw hond en jullie situatie.
Een hond thuis laten inslapen betekent vaak:
Inslapen in de dierenartspraktijk kan het volgende betekenen:
Wat past bij jullie? De beste keuze is de plek waar jij en je hond zich het veiligst en prettigst voelen. Het doel blijft altijd hetzelfde: een zacht, rustig en liefdevol afscheid, zonder stress of benauwdheid
Wil je hier meer over lezen?
In mijn blog “Een hond thuis laten inslapen” leg ik uitgebreid uit hoe dit proces eruitziet en wat je kunt verwachten.

Wanneer je ervoor kiest om je hond thuis te laten inslapen, helpt een rustige, veilige omgeving om dit moment zo vredig mogelijk te laten verlopen voor jou, je gezin én je hond. Met deze checklist kun je stap voor stap een fijne setting creëren.
1. Kies een vertrouwde plek: een plek waar jouw hond zich veilig voelt, helpt bij ontspanning.
2. Houd de ruimte rustig: rustige omgeving = rustige ademhaling.
3. Maak het comfortabel
4. Veiligheid voor honden met hartfalen
5. Voor andere huisdieren
6. Voor jezelf en je gezin
Het moment van afscheid nemen is heel persoonlijk. Sommige mensen willen graag dat iedereen die belangrijk is voor hun hond erbij kan zijn, anderen kiezen voor een kleiner, intiemer samenzijn. Er is geen goede of foute keuze; het gaat erom dat het voor jullie veilig en liefdevol voelt. Als je kinderen hebt, kan het helpen om vooraf rustig uit te leggen wat er gaat gebeuren en dat jullie hond niets zal voelen. Kinderen mogen zelf aangeven of ze erbij willen zijn en op welke manier ze afscheid willen nemen. Ze hoeven niets, maar mogen alles, een kus geven, een tekening maken of even op afstand blijven.
Andere huisdieren spelen soms een verrassend belangrijke rol. Veel honden en katten begrijpen niet precies wat er gebeurt, maar ze voelen wel dat er iets verandert in huis. Sommige dieren kiezen er voor om erbij te blijven liggen, terwijl anderen liever op afstand blijven. Beide reacties zijn normaal. Na het overlijden kan het helpen om andere dieren even te laten snuffelen aan hun overleden maatje. Dit moment van herkenning geeft rust en voorkomt dat ze later blijven zoeken of onrustig worden.
Het belangrijkste is dat iedereen die aanwezig is zich prettig voelt. Afscheid nemen mag in stilte, met woorden, met tranen of juist met zachte aanraking. Jullie hond voelt jullie nabijheid en liefde, dat is uiteindelijk wat telt.
De kosten voor het inslapen van je hond kunnen per situatie verschillen. Veel eigenaren vinden het lastig om hierover na te denken, juist omdat je op dat moment vooral bezig bent met het welzijn van je hond en het emotionele proces dat daarbij hoort. Toch kan het prettig zijn om vooraf te weten wat je kunt verwachten. Het geeft rust en duidelijkheid in een periode die al zwaar genoeg is.
Er zijn verschillende factoren die bepalen wat het inslapen van je hond uiteindelijk kost. Het maakt bijvoorbeeld uit of het afscheid plaatsvindt in de dierenartspraktijk of bij jou thuis. Een euthanasie in de praktijk is vaak goedkoper, omdat er geen reistijd of extra voorbereiding nodig is. Een thuisvisite vraagt meer tijd en planning, en is daardoor meestal duurder, maar geeft wel veel meer rust, ruimte en persoonlijke begeleiding.
Het gewicht van je hond speelt vaak ook een rol, omdat grotere honden meer medicatie nodig hebben. Daarnaast kunnen spoedsituaties, zoals acute benauwdheid door hartfalen, extra kosten met zich meebrengen wanneer er nog gestabiliseerd moet worden of wanneer er buiten openingstijden hulp nodig is.
De tarieven voor een euthanasie aan huis bij MarloesZorgt liggen hoger dan wat je bij een reguliere dierenartspraktijk gewend bent. Dat komt omdat mijn begeleiding veel uitgebreider is en volledig draait om rust, liefde, verbinding en een waardig afscheid. Je krijgt geen standaard consult van dertig minuten, maar alle tijd die jij en je hond nodig hebben. Er is ruimte voor rituelen, voor stilte, voor emoties en voor een liefdevol afscheid in jullie eigen tempo. Daarnaast werk ik niet met losse toeslagen of onverwachte kosten: het tarief is all-in binnen mijn regio, inclusief de intake, een pootafdruk in inkt en liefdevolle nazorg. Indien gewenst kan ik vervolgens jouw hond waardig vervoeren naar het diercrematorium. Het is mijn doel om het afscheid zo liefdevol en betekenisvol mogelijk te maken, met echte aandacht, verbinding en respect voor jouw hond én voor jou.
Veel dierenverzekeringen vergoeden de euthanasie, omdat dit wordt gezien als een diergeneeskundige handeling. Het bedrag dat je terugkrijgt hangt af van je pakket en je eigen risico. De extra kosten die bij een thuis-euthanasie horen, zoals de visitekosten, worden meestal niet vergoed. Ook de crematie, het vervoer naar het crematorium en de herdenkingsproducten vallen doorgaans buiten de polis. Omdat er grote verschillen zijn tussen verzekeraars, is het verstandig om je polis vooraf na te kijken of even contact op te nemen met je verzekeraar. Zo weet je precies wat je kunt verwachten en kom je op dit kwetsbare moment niet voor verrassingen te staan.
Als "Peaceful Euthanasia Veterinarian" vind ik het belangrijk dat het afscheid van je hond draait om één ding: liefde. Niet om tijdsdruk, niet om financiën en niet om praktische zorgen. Daarom werk ik met een transparant all-in tarief binnen mijn regio én met betaling achteraf via factuur. Op deze manier hoef je tijdens het afscheid nergens over na te denken behalve bij je hond zijn, precies waar jouw aandacht hoort te zijn.
Doordat ik gespecialiseerd ben in het begeleiden van euthanasie aan huis, neem ik ruim de tijd voor jullie. Ik zorg dat het proces rustig verloopt, dat je hond zich veilig voelt en dat jullie in alle zachtheid afscheid kunnen nemen. Geen haast, geen verborgen kosten en geen moeilijke financiële keuzes op een emotioneel moment. Alleen rust, verbinding en de ruimte om dit moment zo mooi mogelijk te maken.
Wil je weten wat ik voor jullie kan betekenen of samen bespreken wat in jullie situatie de meest liefdevolle keuze is? Neem hieronder gerust contact met me op; ik help je stap voor stap, met begrip, eerlijkheid en alle tijd die nodig is.
Het moment na het inslapen voelt vaak stil, verwarrend en zwaar. Zelfs wanneer je wist dat het afscheid eraan kwam, blijft het een ingrijpend en kwetsbaar moment. Je hebt intens voor je hond gezorgd en ineens valt die zorg weg. Het is heel normaal dat je verdriet, opluchting, leegte of twijfel door elkaar heen voelt, rouw volgt geen logica en iedereen ervaart het op zijn eigen manier.
Na het overlijden kun je de tijd nemen om dichtbij je hond te blijven. Sommige mensen willen nog even bij hem zitten, hem aaien of iets zeggen. Anderen voelen juist de behoefte om op adem te komen of in stilte alleen te zijn. Alles mag, niets moet. Het helpt om je eigen tempo te volgen en te luisteren naar wat voor jou en je gezin op dat moment goed voelt.
Na het inslapen van je hond komt er een moment waarop je moet beslissen wat er met zijn lichaam gebeurt. Dat voelt vaak zwaar, zeker als je nog midden in je verdriet zit. Daarom kan het helpen om al vóór het afscheid na te denken over wat bij jou past. Het geeft rust op het moment zelf en helpt om overzicht te houden in een emotioneel intense situatie.
Crematie is in Nederland de meest gekozen optie. Je kunt kiezen voor een individuele crematie, waarbij je de as later terugkrijgt in een urn, sieraad of strooikoker. Sommige eigenaren vinden dit fijn omdat het hen de mogelijkheid geeft om een tastbare herinnering te bewaren of op een later moment samen een herdenkingsplek te creëren. Bij een gezamenlijke crematie wordt de as niet teruggegeven, maar op een rustige plek uitgestrooid door het crematorium. Ook dat kan een mooie en vredige keuze zijn wanneer een fysieke herinnering minder belangrijk voor je is.
Een andere mogelijkheid is begraven, thuis in de tuin of op een officiële dierenbegraafplaats. Begraven in de eigen tuin is in veel gemeenten toegestaan, maar er gelden wel enkele regels over diepte en locatie. Een graf in de tuin kan troost geven, omdat je hond dichtbij blijft op een plek vol herinneringen. Een dierenbegraafplaats biedt weer andere voordelen: je hebt een vaste plek om naartoe te gaan, soms met de mogelijkheid voor een grafsteen, bloemen of een herdenkingsboom.
Het belangrijkste is dat je een keuze maakt die voor jóu goed voelt. Een keuze die recht doet aan de band die je met je hond hebt en aan de manier waarop jij afscheid wilt nemen. Er bestaat geen “juiste” optie er bestaat alleen wat op dat moment liefdevol en passend voelt voor jullie.
Voor veel mensen voelt het begraven van hun hond in de eigen tuin als een natuurlijke en liefdevolle keuze. Het idee dat je hond op een vertrouwde plek blijft, dicht bij het gezin en op een plek waar zoveel mooie herinneringen zijn ontstaan, kan veel troost geven. Een tuinbegraving geeft rust en voelt vaak persoonlijker dan een officiële begraafplaats.
In veel gemeenten is het toegestaan om je huisdier in de tuin te begraven, maar er gelden wel een paar basisregels. Zo moet het graf doorgaans voldoende diep zijn en op eigen grond liggen, zodat het veilig en respectvol blijft. De exacte voorwaarden verschillen per gemeente, daarom is het verstandig om vooraf even te informeren. Dat voorkomt onzekerheid of zorgen later.
Veel eigenaren vinden het fijn om van de tuin een mooie herdenkingsplek te maken. Dat kan heel eenvoudig: een mooi plantje, een steen, een fotolijstje of een favoriete plek waar je hond graag lag. Sommige mensen kiezen voor een klein ritueel, zoals een kaarsje branden, een briefje begraven of samen een herinneringsboom planten. Het hoeft niet groots of ingewikkeld te zijn, het gaat erom dat het bij jullie past. Een graf in de tuin kan een plek blijven waar je naartoe gaat op momenten van gemis, maar mag ook heel subtiel blijven. Het is jullie plek, jullie keuze en jullie manier van vasthouden en loslaten. En dat mag helemaal in jullie tempo.
Het verlies van je hond is een intens pijnlijke en vaak verwarrende ervaring. Zeker wanneer je een lange periode van zorgen, medicatie en intensieve verzorging achter de rug hebt, kan de stilte daarna overweldigend voelen. Rouw is geen rechte lijn; het verandert per dag en soms zelfs per uur. Het ene moment voel je rust omdat het lijden voorbij is, het volgende moment breekt het gemis je onverwacht open. Alles wat je voelt is normaal, rouw is de prijs van een grote liefde.
Veel mensen vinden het fijn om iets tastbaars achter te houden. Een pootafdruk, een plukje haar of een favoriete foto kan helpen om het verdriet een plek te geven. Ook herinneringsrituelen kunnen troost bieden, zoals een kaarsje branden, een wandeling maken op jullie lievelingsplek of een klein herdenkingshoekje in huis maken. Voor anderen geeft het juist rust om het afscheid klein en eenvoudig te houden. Er is geen juiste manier om te rouwen, alleen de manier die bij jou past.
Praat erover als dat helpt met familie, vrienden of iemand die je vertrouwt. En onthoud dat kinderen en andere huisdieren hun eigen vorm van rouw hebben. Soms zoeken ze meer nabijheid, soms trekken ze zich even terug. Door ruimte te maken voor ieders emoties, ontstaat er zachtheid en verbinding in een moeilijke periode. Het belangrijkste is dat je jezelf tijd gunt. Liefde heelt niet in één dag. De band die je met je hond had, blijft altijd bestaan, in herinneringen en in de kleine dingen die hij in jullie leven achterliet. Je hoeft het niet te haasten, en je hoeft het ook niet alleen te dragen.

Een hond met hartfalen in laten slapen is een van de moeilijkste keuzes die je als eigenaar kunt maken. Het is een beslissing die je neemt vanuit liefde, niet vanuit opgeven. Wanneer de ademhaling steeds zwaarder wordt, de rust verdwijnt en de kwaliteit van leven achteruitgaat, is het jouw liefde en verbondenheid die ervoor zorgen dat je het lijden van je hond wilt voorkomen.
Door een hartaandoening tijdig te herkennen, goed te behandelen en de signalen van verergering serieus te nemen, kun je veel doen om je hond een zo comfortabel mogelijk leven te geven. Helaas komt er een moment waarop behandeling niet meer genoeg is en ademhalen een strijd wordt. Op dat moment kan inslapen juist de meest humane, liefdevolle keuze zijn.
Het helpt om dit proces niet alleen te hoeven dragen. Een eerlijke beoordeling van de levenskwaliteit, duidelijke uitleg over wat je kunt verwachten en een rustige, respectvolle begeleiding maken het verschil. Of je nu kiest voor inslapen in de praktijk of thuis in een vertrouwde omgeving: het gaat erom dat je hond veilig, ontspannen en dicht bij jou kan inslapen.
Afscheid nemen doet pijn, maar het mag ook een vredig, zacht en waardevol moment zijn. Een laatste daad van liefde voor een hond die je zijn hele leven trouw is geweest.
De laatste levensfase van een hond met hartfalen is intens. Als dierenarts zie ik elke dag hoe eigenaren twijfelen, zoeken, hopen en tegelijkertijd proberen om het juiste te doen voor hun dier. Het is een fase waarin emoties en medische keuzes door elkaar heen lopen en precies daarom is eerlijke, rustige begeleiding zo belangrijk.
Met mijn achtergrond als Peaceful Euthanasia Veterinarian ben ik gespecialiseerd in het begeleiden van honden in deze laatste fase en het creëren van een zo vredig en waardig mogelijk afscheid. Ik kijk niet alleen naar de medische kant, maar ook naar wat jouw hond nodig heeft om zich veilig te voelen, en wat jij nodig hebt om met vertrouwen en zachtheid door dit proces heen te gaan.
Of je nu twijfelt, vragen hebt of voelt dat de laatste fase dichterbij komt: je mag altijd contact met me opnemen. Ik help je om helderheid te krijgen, bied rust en begeleid jullie stap voor stap, precies zoals jullie dat nodig hebben. Hieronder kun je contact met mij opnemen.
De zorgen om een hond met hartfalen kunnen veel van je vragen. Als je behoefte hebt aan iemand die rustig naar je verhaal luistert en met je meedenkt over de laatste levensfase, mag je contact met mij opnemen.
Vanuit Wouwse Plantage kom ik aan huis in Roosendaal, Bergen op Zoom en omgeving. Voor palliatieve begeleiding geldt maximaal 50 kilometer. Voor euthanasie aan huis kan ik op afspraak tot ongeveer 100 kilometer reizen, afhankelijk van de reistijd en mijn beschikbaarheid.
Lees meer over een afscheid thuis in Breda en Etten-Leur, Steenbergen en Tholen of Hoogerheide en Putte. Ook voor Made en omgeving en Essen, Kalmthout en Kapellen kun je de mogelijkheden bekijken.
Twijfel je of ik bij jou kan komen? Bekijk mijn werkgebied of neem gerust contact op. Je hoeft niet alles al besloten te hebben.
Als thuis ineens niet meer als thuis voelt…
Wanneer je afscheid hebt moeten nemen van je dier, kan je eigen huis ineens vreemd aanvoelen. De plek waar je je altijd zo fijn en vertrouwd voelde, is niet meer hetzelfde.
Want je dier was onderdeel van bijna alles wat je thuis deed. Het begroeten wanneer je binnenkwam, het geluid van pootjes op de vloer, samen op de bank zitten of die vertrouwde blik wanneer het etenstijd was.
Het waren kleine, dagelijkse momenten waar je nauwelijks bij stilstond. Tot ze er ineens niet meer zijn. Je mist niet alleen je dier, maar ook de gewoontes, de gezelligheid en zijn vanzelfsprekende aanwezigheid.
En juist thuis, waar al die herinneringen liggen, kan dat gemis in de eerste dagen overweldigend zijn.
Ik wilde alleen maar weg
Na het verlies van Takkie voelde ik een enorme drang om weg te gaan. Ik wilde het liefst de hele dag wandelen, gewoon niet thuis hoeven zijn.
Thuis werd ik voortdurend herinnerd aan zijn afwezigheid. Ik voelde me onrustig en wist soms niet goed wat ik met mezelf aan moest.
Achteraf denk ik dat ik vooral even niet wilde voelen hoeveel verdriet ik had.
En Beady? Die wilde juist nergens naartoe.
Beady, onze achtergebleven hond, reageerde heel anders op het verlies van Takkie.
Terwijl ik alleen maar wilde wandelen, wilde zij juist niet mee. Ze at nauwelijks, was lusteloos en gedroeg zich heel anders dan normaal. Ook zij miste haar maatje.
Het liet me zien hoe verschillend we met hetzelfde verlies omgingen. En dat we ook de dieren die achterblijven niet moeten vergeten.
Rouw voel je ook in je lichaam. Verdriet kan ook lichamelijk veel met je doen.
Misschien slaap je slecht, heb je weinig eetlust of voel je je voortdurend moe. Ook hoofdpijn, een onrustig gevoel en moeite met concentreren kunnen bij rouw voorkomen.
Dat kan best beangstigend zijn, zeker als je niet eerder zo’n groot verlies hebt meegemaakt. Het kan helpen om te weten dat dit reacties zijn die bij verdriet kunnen horen.
Je hoeft niet meteen weer verder. Iedereen reageert anders op verlies. Misschien wil je alleen maar huilen, misschien zoek je juist voortdurend afleiding. Of merk je dat je het ene moment redelijk functioneert en het volg
Tijdig praten over afscheid geeft ruimte om nog volop te leven💜
Het is niet makkelijk om na te denken over het moment waarop je afscheid moet nemen van je dier. Zeker niet als er ook nog zoveel fijne momenten zijn.
Toch kan het helpen om daar al eens over te praten, juist als het nog redelijk goed gaat.
Hoe gaat het écht met je lieveling? Zijn er dingen die ongemak of pijn veroorzaken? Wat kunnen we doen om het leven nog wat fijner te maken? En hoe herken je wanneer het misschien niet meer gaat?
Je hoeft niet meteen antwoorden te hebben. En praten over afscheid betekent ook niet dat je al een beslissing moet nemen.
Ik merk tijdens mijn consulten hoe fijn mensen het vinden om hun zorgen en twijfels te kunnen bespreken. Om samen te kijken naar wat hun dier nog nodig heeft, zonder dat er meteen iets besloten moet worden.
Want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: dat onze liefste huisdieren het zo lang mogelijk goed hebben.
Liefs, Marloes
#MarloesZorgt #Levenskwaliteit #PalliatieveZorg #AfscheidVanJeHuisdier
Ouderdom is geen ziekte 💜
Oktober is de Maand van de Oudere Kat.
Minder springen, meer drinken, afvallen of ’s nachts onrustig zijn. We schrijven zulke veranderingen gemakkelijk toe aan ouderdom.
Maar achter deze signalen kan ook een aandoening schuilgaan waarvoor behandeling of ondersteuning mogelijk is.
Katten laten pijn en ongemak vaak subtiel zien. Daarom is het zo belangrijk om veranderingen in hun gedrag serieus te nemen.
Blader door de foto’s en ontdek welke signalen extra aandacht verdienen.
Want het gaat niet alleen om hoe oud je kat wordt, maar vooral om hoe fijn hij die jaren beleeft.
#MaandVanDeOudereKat #OudereKat #Kattenwelzijn #Levenskwaliteit #MarloesZorgt
Springt je kat minder? Denk aan artrose!
Springt je kat niet meer op de vensterbank, neemt hij de trap minder vaak of aarzelt hij voordat hij ergens op springt? Dat kan wijzen op artrose. Katten laten gewrichtspijn vaak subtiel zien en lopen lang niet altijd zichtbaar kreupel.
Gelukkig kunnen pijnstilling en kleine aanpassingen in huis veel verschil maken.
Valt je kat af, maar eet hij nog goed?: Denk aan hyperthyreoïdie of diabetes!
Gewichtsverlies hoort niet zomaar bij ouderdom. Zeker wanneer je kat goed of zelfs meer eet dan vroeger, is het belangrijk om verder te kijken. Een te snel werkende schildklier of diabetes kan bijvoorbeeld de oorzaak zijn. Met bloedonderzoek kunnen we vaak al veel duidelijkheid krijgen.
Miauwt je kat ‘s nachts vaker?: Denk aan cognitieve veranderingen, hypertensie of pijn!
Wordt je kat ‘s nachts onrustig, miauwt hij meer of lijkt hij soms de weg kwijt? Dat kan passen bij cognitieve achteruitgang, maar ook bij pijn, een te snel werkende schildklier of een hoge bloeddruk.
Schrijf dit gedrag dus niet zomaar toe aan ouderdom. Een lichamelijk onderzoek, bloeddrukmeting en eventueel aanvullend onderzoek kunnen helpen om behandelbare oorzaken op te sporen.
Drinkt en plast je kat meer?: Denk aan nierziekte, diabetes of hyperthyreoïdie!
Een oudere kat die ineens vaker bij de waterbak staat of grotere plassen produceert, verdient extra aandacht. Dit kan een vroeg signaal zijn van verschillende aandoeningen, waaronder chronische nierziekte.
Met bloed- en urineo
In een artikel van @brabants_dagblad van vandaag wordt aandacht besteed aan iets wat ik in mijn werk iedere dag zie: afscheid nemen van een huisdier wordt steeds persoonlijker.
Niet alleen de keuze voor een afscheid thuis, maar ook wat er daarna gebeurt. Nog even samen zijn. Zelf je dier naar het crematorium brengen. Aanwezig zijn bij de crematie. Een bijzondere plek kiezen voor de as. Of juist heel bewust besluiten dat je niets tastbaars nodig hebt. Er bestaat geen draaiboek voor een goed afscheid. Wat voor de één troostend voelt, past voor een ander helemaal niet.
In het artikel mocht ik iets vertellen over mijn werk met MarloesZorgt, over thuis euthanasie en over de begeleiding die ik bied wanneer mensen twijfelen over de levenskwaliteit van hun dier. Juist in die laatste levensfase probeer ik ruimte te maken voor rust, tijd en keuzes die passen bij het dier én bij de mensen die van hem of haar houden.
Mooi dat daar steeds meer aandacht voor komt 💜 en stiekem ook een beetje trots om mijn eigen naam in de krant te zien.
Vandaag is het Dierendag 💜
Een dag om alle dieren een beetje extra in het zonnetje te zetten. De jonge, de oude, de gezonde en de dieren die wat extra zorg en liefde nodig hebben.
Maar ook de dieren die we moeten missen. Die niet meer naast ons lopen, maar voor altijd een bijzonder plekje in ons hart hebben.
Ik wens alle dieren en hun baasjes een liefdevolle Dierendag. Geniet van elkaar, van de kleine momenten en van alle mooie herinneringen die jullie samen maken of hebben gemaakt.
Liefs,
Marloes 🐾
Wie ben ik om verdriet te hebben om mijn hond?
Gisteren zat ik tijdens een bijscholing over rouw en verlies tussen een groep psychosociale hulpverleners.
We kregen de opdracht om een recent verlies met elkaar te delen.
Om mij heen hoorde ik verhalen over het verlies van een zus. Van een kind. Verliezen waarvan ik onmiddellijk dacht: dát is pas rouwen.
En ik?
Ik zou over Takkie vertellen.
Mijn hond.
Ik voelde de spanning oplopen. Ik voelde me bijna bezwaard om mijn verdriet over hem mee te nemen in die ruimte.
Alsof mijn verdriet minder bestaansrecht had, omdat iemand anders iets had meegemaakt wat in mijn ogen veel erger was.
Op een gegeven moment zat ik met tranen in mijn ogen. Natuurlijk omdat ik Takkie miste, maar vooral door de spanning om erover te moeten vertellen.
En toen realiseerde ik me iets.
Ik vertel in mijn werk regelmatig dat rouw om een huisdier echte rouw is. Dat je je niet hoeft te verantwoorden omdat het “maar een hond” of “maar een kat” was.
En toch deed ik gisteren precies dat bij mezelf.
Ik was zelfs opgelucht dat ik mijn verhaal niet hoefde te delen met de vrouw naast mij. Zij had haar kind verloren.
Wie was ik om naast haar verdrietig te zijn om mijn hond?
Misschien zijn die verliezen helemaal niet met elkaar te vergelijken. Maar misschien hoeven we dat ook niet te proberen.
Rouw is geen wedstrijd.
En ineens begreep ik nog beter waarom zoveel mensen hun verdriet om een huisdier kleiner maken. Soms omdat anderen het niet begrijpen, maar soms ook omdat we zélf al voor de ander invullen dat ons verdriet er minder toe doet.
Gisteren moest ik mezelf daarom hetzelfde vertellen als wat ik de mensen die ik begeleid zo vaak probeer mee te geven:
Rouw om een huisdier is echte rouw.
De band was echt. De liefde was echt. En dus is ook het gemis echt.
Dat betekent niet dat ieder verlies hetzelfde is. Dat hoeft ook helemaal niet.
Verdriet hoeft geen plaats op een ranglijst te verdienen voordat het er mag zijn.
Takkie was mijn hond.
En ik mis hem.
Dat is genoeg.